Công nghệ số đang hiện diện rõ nét trong sản xuất nông nghiệp ở ĐBSCL, mở ra hướng sản xuất chính xác, minh bạch và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.

Công nghệ số đang hiện diện rõ nét trong sản xuất nông nghiệp ở ĐBSCL, mở ra hướng sản xuất chính xác, minh bạch và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.

Những năm gần đây, chuyển đổi số không còn là khái niệm xa lạ trong sản xuất nông nghiệp ở ĐBSCL. Trên những cánh đồng lúa, trong nhà màng hay vùng nuôi thủy sản, nhiều nông dân đã bắt đầu sử dụng điện thoại thông minh để theo dõi thời tiết, ghi nhật ký sản xuất, quản lý mùa vụ và tiếp cận kỹ thuật canh tác mới.

Các mô hình ứng dụng công nghệ số để truy xuất nguồn gốc nông sản đang được nhiều HTX quan tâm. Ảnh: Kim Anh.

Chia sẻ với Báo Nông nghiệp và Môi trường tại tọa đàm "Giải pháp số từng bước thay đổi cách làm nông nghiệp ở ĐBSCL", TS Trương Minh Thái - Trường Công nghệ thông tin (Đại học Cần Thơ) cho biết, nông nghiệp thông minh hay nông nghiệp chính xác thực chất là sự kết hợp giữa công nghệ thông tin, công nghệ số, tự động hóa và dữ liệu nhằm hỗ trợ nông dân đưa ra quyết định hiệu quả hơn trong sản xuất. Thay vì canh tác dựa hoàn toàn vào kinh nghiệm, nông dân sẽ dựa vào số liệu về môi trường, nhu cầu cây trồng, vật nuôi và điều kiện thực tế để lựa chọn giải pháp phù hợp.

Cốt lõi của nông nghiệp thông minh là hướng tới “5 đúng” gồm đúng đầu vào, đúng thời điểm, đúng vị trí, đúng liều lượng và đúng phương pháp canh tác. Muốn làm được điều này, bà con nông dân phải có dữ liệu về môi trường sản xuất, nhu cầu dinh dưỡng của cây trồng cũng như những biến động điều kiện tự nhiên.

Xuất phát từ yêu cầu thực tế trên, nhiều giải pháp công nghệ số đã được đưa vào sản xuất ở vùng ĐBSCL. Trong đó trí tuệ nhân tạo (AI) được xem là công cụ hỗ trợ đưa ra quyết định chính xác hơn cho nông dân. Các hệ thống cảm biến IoT giúp thu thập dữ liệu môi trường, giám sát điều kiện sản xuất, trong khi tự động hóa góp phần tiết kiệm nhân công và giảm chi phí.

Bên cạnh đó, công nghệ số còn giúp ngành nông nghiệp giải quyết bài toán truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi giá trị. Những nền tảng điện toán đám mây hiện nay cho phép nông dân quản lý toàn bộ quá trình sản xuất trên môi trường số, từ ghi chép nhật ký, theo dõi mùa vụ đến quản lý mã số vùng trồng.

Nông dân ở những vùng sản xuất thường xuyên chịu tác động của xâm nhập mặn đã áp dụng hệ thống cảm biến IoT để theo dõi độ ẩm đất. Ảnh: Kim Anh.

Đặc biệt, công nghệ blockchain đang được xem là giải pháp phù hợp để lưu trữ và xác thực thông tin trong chuỗi sản xuất nông sản. Việc ghi lại nhật ký canh tác bằng công nghệ số không chỉ giúp minh bạch quy trình sản xuất mà còn tạo niềm tin cho thị trường tiêu thụ, nhất là với các sản phẩm xuất khẩu.

Bà Huỳnh Kim Định - Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đánh giá, các mô hình ứng dụng công nghệ số để quản lý vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, ghi nhật ký sản xuất hay đo đếm phát thải khí nhà kính đang mang lại hiệu quả rõ rệt tại ĐBSCL. Những mô hình này không chỉ giúp nâng cao giá trị nông sản mà còn góp phần tăng thu nhập cho người dân thông qua việc minh bạch hóa chuỗi sản xuất.

Theo bà Định, ứng dụng công nghệ số trong nông nghiệp thông minh còn giúp đưa ra quyết định chính xác hơn trong sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng và tăng sức cạnh tranh cho nông sản vùng ĐBSCL.

Một trong những điểm đáng chú ý hiện nay là việc số hóa dữ liệu đang dần chuyển sang giai đoạn tự động hóa. Nhiều mô hình đã ứng dụng hệ thống đo mực nước tự động trong sản xuất lúa hoặc sử dụng công nghệ nhận diện để đo đếm dịch hại, thiên địch trên đồng ruộng. Từ dữ liệu thu thập được, nông dân có thể đưa ra quyết định quản lý dịch hại hợp lý hơn, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và hướng đến cân bằng sinh thái.

Bên cạnh đó, đội ngũ khuyến nông đang từng bước trở thành “huấn luyện viên số” tại cơ sở. Không chỉ hướng dẫn kỹ thuật canh tác, cán bộ khuyến nông còn hỗ trợ nông dân cài đặt ứng dụng, lập tài khoản, sử dụng phần mềm và tiếp cận các nền tảng số phục vụ sản xuất.

Hiện nay, nhiều địa phương ở ĐBSCL đã hình thành tổ khuyến nông số, kết nối với chuyên gia, viện trường và các tổ chức liên quan để xây dựng mô hình công nghệ số phù hợp với điều kiện thực tế từng địa phương.

Theo Kim Anh - Văn Vũ