Khi chất thải nông nghiệp trở thành nguyên liệu

Ý tưởng của Rose bắt nguồn từ chính nơi cô lớn lên, gần một nhà máy sản xuất giấy ở Webuye, Kenya. Chứng kiến những tác động môi trường liên quan đến sản xuất giấy và nạn phá rừng, Rose bắt đầu tìm kiếm một loại nguyên liệu có thể thay thế nguồn nguyên liệu từ cây gỗ.

Cô thử nghiệm với nhiều loại thực vật giàu chất xơ như mía, cỏ, trấu và cuối cùng nhận thấy thân chuối có hàm lượng cellulose và chất xơ phù hợp để phát triển thành vật liệu làm giấy.

Từ những thử nghiệm ban đầu, Rose phát triển Fibertext Green Paper – doanh nghiệp chuyên sản xuất giấy và bao bì sinh học từ xơ chuối và phụ phẩm nông nghiệp.

Ảnh minh họa

Một nguồn nguyên liệu vốn bị xem là phế phẩm

Sau khi thu hoạch, cây chuối không kết thúc vòng đời của mình. Phần thân giả, lá và nhiều phụ phẩm khác thường bị bỏ lại, đốt hoặc phân hủy.

Thay vì xem chúng là rác thải, mô hình của Fibertext coi đây là nguồn nguyên liệu có giá trị.

Theo thông tin từ MIT Solve, với mỗi tấn chuối thu hoạch, lượng sinh khối phụ phẩm có thể lớn hơn nhiều lần khối lượng quả. Những phụ phẩm này có thể được tận dụng để tạo ra các sản phẩm như giấy, bao bì, phân bón hữu cơ, nhiên liệu sinh học và vật liệu sinh học.

Mô hình này tạo ra một vòng tuần hoàn mới:

- Nông nghiệp → phụ phẩm → nguyên liệu → sản phẩm → giá trị kinh tế

Thay vì đưa phụ phẩm trở thành chất thải, chúng được đưa trở lại chuỗi giá trị.

Không chỉ giảm nhựa, mà còn tạo thêm giá trị cho nông dân

Điểm đáng chú ý của mô hình Fibertext nằm ở việc giải quyết nhiều vấn đề cùng lúc.

Một mặt, bao bì sinh học có thể trở thành lựa chọn thay thế cho một phần bao bì nhựa và vật liệu có nguồn gốc từ gỗ.

Mặt khác, việc thu gom thân chuối và phụ phẩm từ nông hộ tạo thêm đầu ra và giá trị kinh tế cho phần nguyên liệu vốn không được xem là sản phẩm chính.

Theo Green Climate Network, Fibertext thu gom thân giả chuối từ nông dân để đưa vào quá trình xử lý và sản xuất. Doanh nghiệp cũng hướng đến việc tạo thêm việc làm trong các khâu thu gom, xử lý nguyên liệu, sản xuất và phát triển sản phẩm.

Đây chính là một trong những nguyên tắc quan trọng của kinh tế tuần hoàn: không chỉ giảm lượng chất thải, mà còn tìm cách đưa tài nguyên quay trở lại chuỗi giá trị.

Ảnh minh họa

Từ một sáng kiến địa phương đến bài toán lớn hơn

Câu chuyện của Rose Sikulu cho thấy đổi mới xanh không nhất thiết phải bắt đầu từ những công nghệ phức tạp.

Đôi khi, một giải pháp có thể bắt đầu từ việc đặt lại câu hỏi:

Thứ chúng ta đang bỏ đi liệu có thể trở thành nguyên liệu cho một sản phẩm mới?

Từ thân chuối, một loại phụ phẩm phổ biến trong nông nghiệp, Fibertext đang thử xây dựng một mô hình kết hợp giữa nông nghiệp – sản xuất – môi trường và sinh kế cộng đồng.

Tuy nhiên, để mô hình phát triển ở quy mô lớn, vẫn còn những thách thức về nguồn vốn, thị trường, năng lực sản xuất và duy trì chất lượng sản phẩm ổn định. Chính Rose Sikulu cũng xác định việc chuyển từ một sáng kiến thành hoạt động thương mại ổn định là một trong những bài toán lớn của Fibertext.

Ảnh minh họa

Bài học cho nông nghiệp Việt Nam

Việt Nam cũng sở hữu nguồn phụ phẩm nông nghiệp rất lớn từ lúa, cà phê, mía, dừa, chuối, ngô, trái cây...

Câu chuyện từ Kenya gợi mở một hướng tiếp cận đáng chú ý: thay vì chỉ tập trung vào sản phẩm chính, có thể nhìn toàn bộ quá trình sản xuất như một chuỗi tạo giá trị, trong đó phụ phẩm cũng có thể trở thành nguồn nguyên liệu cho sản phẩm mới.

Khi dữ liệu sản xuất, nguồn nguyên liệu và dòng vật chất được quản lý tốt hơn, việc xây dựng những mô hình nông nghiệp tuần hoàn, giảm chất thải và tạo thêm giá trị cho người sản xuất cũng trở nên khả thi hơn.

Từ một thân chuối bỏ đi đến một chiếc túi sinh học – đôi khi đổi mới xanh bắt đầu từ việc nhìn thấy giá trị ở những thứ chúng ta từng xem là chất thải.

Nguồn: greenclimatenetwork